Terapia zajęciowa to coraz popularniejszy sposób rehabilitacji. Szczególnie dobrze działa ona na osoby starsze i schorowane. Dzięki terapii połączonej z odpowiednim leczeniem można pozytywnie wpłynąć zarówno na sprawność ruchową, jak i umysłową. Jednym z rodzajów terapii zajęciowej jest ergoterapia. Jej zaletą jest to, że każda opiekunka może wykorzystać ją w pracy z seniorem. Czym jest ergoterapia i co dają regularne ćwiczenia podczas opieki nad osobą starszą?

Co to jest ergoterapia?

Pojęcie ergoterapii pochodzi z języka greckiego. „Ergo” oznacza tam: czynię, działam, robię. Ergoterapia jest więc po prostu zaangażowaniem podopiecznego w domowe czynności i prace. Dzięki temu wspieramy go, zachęcamy do podejmowania aktywności i utwierdzamy w przekonaniu, że ma on wpływ na swoją codzienność. Głównym założeniem jest tutaj nauczenie seniora samodzielności i samowystarczalności, tak, żeby czuł się potrzebny i doceniony. Elementami ergoterapii są zwykle: arteterapia, muzykoterapia i socjoterapia, w których również aktywizuje się pacjentów poprzez zachęcenie do działania. Najważniejszym aspektem jest jednak docenienie pracy, jaką osoba starsza włożyła w terapię. Dobierzmy trudność ćwiczeń do stanu zdrowia i możliwości podopiecznego. Dzięki temu zyska on pewność siebie i poczucie niezależności.

Jaki jest cel ergoterapii? To zależy od indywidualnych potrzeb osoby starszej. Niektóre zajęcia służą opanowaniu konkretnych czynności, a inne mają za zadanie poprawić stan psychiczny seniora poprzez zajęcie go daną aktywnością. Ergoterapia uczy samodzielności i niezależności, a jednocześnie przyczynia się do zaspokojenia potrzeb emocjonalnych osób starszych. Opiekunowie i rodziny seniorów często decydują się na taką formę terapii, gdyż przywraca ona podopiecznym wiarę we własne siły. Wyjątkowe znaczenie ma to w przypadku osób niepełnosprawnych albo częściowo sparaliżowanych. Nie mogą już sprawnie i swobodnie wykonywać codziennych czynności, z którymi kiedyś nie mieli kłopotu. Zadaniem ergoterapii jest przywrócenie im poczucia sprawczości.

ergoterapia seniorów

Zalety ergoterapii i jej rodzaje

Stosowanie ergoterapii w opiece nad seniorem ma wiele plusów. Oto najbardziej istotne zalety tej formy aktywizacji:

  • poprawa sprawności intelektualnej poprzez ćwiczenia pamięci i koncentracji,
  • ułatwienie nawiązywania kontaktów z innymi: aktywne uczestniczenie w życiu społecznym,
  • podniesienie samooceny osoby starszej,
  • wypełnienie wolnego czasu, źródło satysfakcji i radości.

Jak już wcześniej było wspomniane, cele ergoterapii są różne, a jej metody dobiera się właśnie z myślą o nich. Jaki scenariusz zajęć z ergoterapii najlepiej sprawdzi się u osoby starszej?

  • Zajęcia zgodne z zainteresowaniami seniora, rozwijające kreatywność i poczucie estetyki. Są to chociażby malarstwo, rysunek, hafciarstwo, szydełkowanie, ceramika.
  • Działania nakierowane na ruch i rozrywkę: taniec, pływanie, gimnastyka, gry towarzyskie.
  • Ćwiczenia obejmujące codzienne czynności: mycie, ubieranie, sprzątanie, gotowanie, pieczenie.

Opiekunowie również mogą stosować elementy ergoterapii w swojej codziennej pracy. Wystarczy zachęcić podopiecznego do wspólnego przygotowania posiłku czy pieczenia ciasta. Niech senior robi to, co potrafi najlepiej: kroi warzywa, miesza składniki, objaśnia przepis krok po kroku. Wolne popołudnie przeznaczmy na ćwiczenia rekreacyjne. Mogą to być na przykład: oglądanie telewizji, czytanie na głos fragmentów gazety, śpiewanie ulubionych piosenek osoby starszej, wycinanki z papieru, układanie puzzli, gry logiczne. Jeśli pogoda dopisuje, namówmy osobę starszą na wspólny spacer czy zrobienie zakupów. A gdy stan zdrowia seniora na to pozwala, warto zaproponować lekkie prace w ogródku: sadzenie kwiatów, pielęgnację roślin, zbieranie owoców i warzyw. Każda z tych metod aktywizacji jest dobra – wystarczy wybrać taką, która sprawi przyjemność i podopiecznemu, i nam.

aktywność osoby starszej

Skuteczność ergoterapii w opiece nad seniorem

Czy ergoterapia jest skuteczna? Tak – pod warunkiem, że jest prowadzona w sposób prawidłowy i konsekwentny. Prace manualne doskonale wpływają na samopoczucie i rozwój umiejętności seniora. W podeszłym wieku nawet tak proste czynności, jak mycie, ubieranie się czy jedzenie mogą sprawiać wiele trudności. Dzięki treningowi i specjalnym urządzeniom ułatwiającym ubranie się, podopieczny może samodzielnie założyć skarpety, pończochy czy zapinany sweter. W rezultacie poczuje, że wciąż jest samodzielny, mimo wieku czy niepełnosprawności.

My, jako opiekun czy opiekunka, także możemy wpłynąć pozytywnie na komfort życia osoby starszej i na jej samodzielność. Często wystarczy wprowadzić kilka niewielkich zmian w domu, by senior nadal mógł radzić sobie w dużej mierze sam. Przydadzą się uchwyty w łazience zapobiegające poślizgnięciu, a także specjalne maty na podłogę czy do wanny. Dobrym pomysłem jest też zakupienie sztućców z ergonomicznymi uchwytami. Takie małe udoskonalenia w duchu ergoterapii z pewnością ułatwią życie zarówno podopiecznemu, jak i nam samym.